Vanaf 1946,
na hun huwelijk in Helpman zijn pa en ma vertrokken naar Utrecht. Pa woonde al op de Van Hoornekade. Deze mensen hadden volgens de overheid een kamer over en kregen inwoning. Pa was arbeider van Werkspoor en hem werd deze ruimte toegewezen. Pa en ma hadden dus 1 kamer, met gebruik van keuken en WC. Zij hadden als tafel een kist.  Hun servies had twee bekers. Deze licht-gele bekers zijn nog een paar keer meeverhuisd.
In die ene kamer is 's nachts een keer de spiegel van de muur gevallen, in scherven. Ma vertelde dat zij toen meteen rechtop in bed zat en hardop zei: "Het is weer oorlog".

De moeder van de hoofdbewoonster woonde op de Blois van Treslong-straat. Toen zij (die moeder) ziek werd en opgenomen was in een ziekenhuis, zei de dochter tegen onze ouders: " 't Ziet er naar uit dat ze niet terugkomt, gaan jullie vast in die woning zitten, voordat de gemeente die woning vordert en het anderen toewijst". Dat deden Pa en Ma, met mij ( en Wim ?) erbij. Maar opoe Van Deventer knapte op en kwam weer terug. In 1968 leefde zij nog. Toch wij zijn daar wel blijven in-wonen. 's Morgens vertrok Pa per fiets naar zijn werk, en ik weet van een keer dat Ma zei "kom ook zwaaien naar pappa". Maar ik zag in het donker alleen de rode achterlichten van twee fietsen en wist niet naar welke gezwaaid moest worden.

Ik vroeg heel vaak "waarom", en het gebruikelijke antwoord was "om toch", dat moet jullie bekend voorkomen. En als ik dan nog tegensputterde zei Ma: "Dan zoek je maar een andere moeder". Dat ben ik een keer gaan doen, met in de hand een hoepel (van dun hout) met een vork-handgreep zodat je hem voor je uit kon duwen. Ik ben niet ver gekomen, 't was net schaft-tijd en een buurman die van de Demka kwam zag me in De Lessepsstraat(?) en bracht me weer thuis.

Pa had dus een vaste baan, voor 5 1/2 dag per week, bij WERKSPOOR. Maar Ma had ook iets gevonden: breien ( of was het haken ?) van handschoenen. Eens in de zoveel weken ging Pa met wat Ma gemaakt had op de fiets naar Baarn. De vrouw die het afnam woonde in een grote villa, en controleerde heel precies de producten en elk foutje of vlekje resulteerde in korting. Na verloop van tijd is Ma er maar mee opgehouden.

Bij was pa timmerman in de wagon-bouw. Jaren later, wist Pa mog dat zijn baas hem eens om zijn beleving van het werk vroeg. Nou, 't was allemaal wel goed, maar Pa vond het wel raar dat, zodra een rijtuig af was en geïnspecteerd door de opdrachtgever (Argentinië ?) er een aantal mooie, dure schroeven uit de binnenkant van de raamkozijnen gedraaid werden. Dat vond de chef ook en dat zou hij eens gaan uitzoeken. Het eindigde met dat de collega's Pa een nare klikspaan vonden.   
 Er kwam vraag naar tekenaars en constructeurs, en daar had pa wel zin in en ook aanleg. Toch verdiende hij als leerling-tekenaar minder dan als fabrieksarbeider. Maar de vooruizichten waren beter. En hij is ook in rang en salaris opgeklommen.
De teken-kamer voor spoorwegrijtuigen was toen nog in Amsterdam gevestigd. Bij de verhuizing naar Zaandam bracht Pa de kerkelijke attestaties van ons naar de ledenadministratie van de Gereformeerde Kerk. De ontvanger van de papieren vond het uistekend, maar vroeg wel even of Pa wist dat hij nu bij  een vrij-gemaakte was. Nou, niet dus, maar hij kreeg wel het adres van het alternatieve kerkelijk bureau. Overigens met de suggestie: een verhuizing is een heel goed moment om ook van kerk te wisselen.

Ma wilde blijven uitstralen dat zij van oorsprong uit de boerenstand afkomstig was, en eigenlijk niet thuis hoorde tussen arbeiders. En daar hoorde onder andere bij: betere manieren. Zoals: mannen, en jongens, hebben een hoofddeksel buitenshuis. Ik heb dan ook jarenlang, als enige uit de klas, met een pet op rondgelopen. Soms werd die voor de grap van mijn hoofd geslagen zodat ik hen weer ergens uit een voortuin moest ophalen ofzo. 
Ma zocht vooral kennissen, vrienden in de middenstand. 'k Weet dat we een keer, op zondag, na kerktijd, op visite gingen bij een bakker nabij de Dam van Zaandam, met een rondleiding tot slot. Een andere keer in de Stationsstraat op visite bij een verzekeringsman met kantoor aan huis (Van Midden). Deze had ook kinderen en daar heb ik  voor het eerst getelefoneerd, binnenshuis, via een huiscentrale.
Ik was bevriend met een klasgenoot: Ton Kee. Zijn ouders (en tante en oom) hadden een kruidenierswinkel op de Zuiddijk. Daar kwamen Pa en Ma niet op bezoek. In mijn herinnering kwam die familie niet zo vaak in de kerk en hadden op hun enige vrije dag geen behoefte aan een nabespreking van de preek of een goed gesprek over de juiste leer. 
In Utrecht was het de kruidenier aan de Kleine Singel. Deze was ook gereformeerd, is later geld gaan verdienen in de wijn-handel. Helaas is die man steeds meer van zijn eigen handelswaar gaan gebruiken. Toen wij nog klant bij hem waren,  gingen wij daar op zondag wel eens op de koffie. Voor zoiets mocht er wel op zondag gefietst worden.  

Op de ds Lindeboomschool werd er elke dag, voor het begin van de lessen,  gebeden en uit de Bijbel gelezen. Eens was de lijdens-geschiedenis aan de beurt en legde mijn juf uit dat de Joden zo vervolgd zijn, dat het hun eigen schuld was: hun voorouders hadden immers, toen Jezus voor Pilatus stond, geroepen: "Weg met hem"  en "zijn bloed kome over ons en onze kinderen". Verder heb ik daar ook psalmversjes geleerd. Dat ging op een tamelijk ontspannen manier: aan het begin van de week werd dat op het bord geschreven, we schreven het een keer over en op elk van de eropvolgende dagen zongen we het een keer. Psalm 19 vers 1 eindigt met "en wijsheid af te malen". Dat werd uitgelegd ( dat malen is van duitse oorsprong en betekent schilderen ). Verder leerde de juf van de 3e en 4e klas ons: "Der Dom, der Dom / zu Köln, zu Köln / er lautet, er lautet / so schön, so schön" Dit zongen wij in canon. 
Ook ken ik, uit diezelfde tijd, nog steeds: "Gott ist der Liebe /  will mich erlöschen / ... / drum sage_ich nog einmal: / er liebt auch mich." 

In de eerste jaren in Zaandam maakte Ma ook kleding voor ons. Zo kreeg ik eens een broek van Ma,  gemaakt van een dikke stof met 'Schotse ruit'; donkere vlakken met gekleurde  horizontale en verticale strepen. De eerste dag dat ik die aanhad werd er al op de heenweg naar school om gelachen door medescholieren, dat culmineerde in "die heeft zijn moeder zelf gemaakt". Daarna breidde Ma alleen nog truien, met een breimachine. Daarmee kan je ook patroontjes in je werkstuk maken. Ook op een schoolfoto sta ik met een trui gemaakt door Ma. 

Pa's maatschappij-visie was: Je moet altijd doen wat de baas zegt. Ook al ben je het er niet mee eens: gewoon doen. Zijn kijk op de Duitsers hier in de tweede wereldoorlog was: die soldaten deden wat hun bevolen was en kunnen het ook niet helpen dat er foute opdrachten bij waren.
Op school was de meester (of juf) de baas. Als ik straf zou krijgen dan zou dat wel verdiend zijn en kon er thuis zonodig een schepje bovenop. De hele Lagere School heb ik toch een beetje verkrampt geprobeerd door maar niet op te vallen, een mogelijke straf te vermijden. 
Volgens Ma was je kindertijd de leukste tijd van je leven; als je eenmaal aan het werk was, dan was het gedaan met je vrijheid. Nou, dit samen met: zes dagen per week naar school en op zevende dag de kerk, gaven mij maar een sombere kijk op de toekomst.
Het belangrijkste van het schoolrapport waren de cijfers voor Gedrag en Vlijt. (Niet: Bijbelse geschiedenis !).  Als die maar voldoende waren, dan deed de rest er eigenlijk niet meer toe.
Een andere geliefde uitspraak van Pa was: "met wat anderen doen hebben wij niets te maken". Dit was het standaard antwoord als we eens te berde brachten dat klasgenoten wel iets mochten wat ons verboden werd. Omgekeerd gold dat niet: als wij iets wilden waar Pa (of Ma) tegen waren, dan hoorden we: "Niemand doet zoiets".
Toen ik eens een hek met een deur van hout gemaakt had (ons Nieuwegein 2), zag Pa meteen "een echte timmerman zou dat niet zo gedaan hebben"  en zei het ook. Toen schoot mij door het hoofd: "met hoe anderen zoiets doen, heb ik toch niets te maken ?". Dit toch maar niet hardop gezegd.

In 1957, de dag na Truus's geboorte, werd ik op de terugweg van school ingehaald door de meisjes Huisman en Mulder. Deze woonden bij ons in de straat en zaten op de katholieke school, iets verder dan de gereformeerde. Zij wisten al dat ik een zusje erbij had en vroegen naar haar naam. "Theresia" zei ik naar waarheid. Maar deze meisjes vonden: "O ho. Zo mag je haar niet noemen". En weg waren ze. Waarschijnlijk vonden zij dat niet-katholieken geen recht hebben op de naam van een heilige. 
Toen Jeanette naar de kleuterschool bij de Zuiderkerk ging, werd het mijn taak haar 's middags daar op te halen en dan mee te nemen naar huis. Eens kreeg ik als straf: een kwartier nablijven. Ondanks dat ik tegen juf Van der Hoef zei dat ik mijn zusje op moest halen, moest ik toch blijven. Toen ik van de school wegrende, richting kleuterschool, hoorde ik op de eerste hoek al mijn naam roepen: daar stond Jeanette op mij te wachten. Omdat het haar verboden was om alleen de Kepplerstraat over te steken, was zij de andere kant op gegaan, naar mijn school toe. (Hoe wist zij dat ? en waarom nam ik toen de uitgang  aan de voorkant ?  via de gebruikelijke scholieren-uitgang  zouden wij elkaar gemist hebben.)

Na de verhuizing van Zaandam naar Utrecht, in oktober 1958, kwam ik in de vijfde klas van de 4e Chr Nationale School. Toen onderin de Bethelkerk, waar de ruimten nogal donker waren en slecht verlicht. Volgens het hoofd, ene meneer Lenstra, die klas 5 en 6 deed, was ik achter met rekenen. De eerste maanden op mijn nieuwe school heb ik, zodra ik thuis was, eindeloos sommen zitten maken. Pa vond het geweldig: zo'n bovenmeester die daar oog voor had.
In de zesde klas werd ik ingeschat als iemand die wel naar de HBS zou kunnen, en toen begon het bijspijkeren opnieuw: na schooltijd bijles in de 4 vakken van het toelatingsexamen. Ook bij een les handenarbeid werden wij apart gezet. Dit hele groepje (van 8) slaagde, ik had zelfs negens op mijn lijst. In de tweede klas van het lyceum leerde ik een term bij zinsontleden die ik twee jaar eerder al geleerd had van mr Lenstra. Kortom het had wel iets minder gekund.
Bij vlagen gaf meester Lenstra een psalm-vers op dat dan op maandag overhoord werd. Wel kreeg ik het gevoel dat het bij veel medeleerlingen er niet toe deed of zo al hakkelend tot het eind kwamen, of zelfs dat niet. Die ene keer dat het mij niet gelukt was om het tijdens de preek op de zondag ervoor het in het hoofd te krijgen, werd dat zwaar aangerekend: nablijven en het vers (of verzen ?) een paar keer overschrijven. 'k Vond het niet eerlijk en verdenk mr Lenstra ervan dat hij wist dat mijn ouders belang hechtten aan  Christelijk Onderwijs, en dat hij hun op deze manier kon laten zien dat hij er wat deed.

Op Werkspoor Utrecht kwam Pa in de ondernemingsraad, gekozen door de CNV-leden. En hij kwam ook in het dagelijks bestuur, de zgn kleine commissie. Aan zijn gewone werk kwam hij niet meer toe: elke dag was er wel iets te bespreken met bondsbestuurders, vakbondsleden die in moeilijkheden zaten en niet te vergeten: de directie.
Omdat op de fabriek de telefooncentrale handbediend was, kon elke telefonist[e] meeluisteren. Dat was de reden dat wij thuis een eigen telefoonaansluiting kregen. Toen die Ton Kee eens te logeren was, vond die dat maar overdreven; wij hadden toch geen zaak aan huis !   

Als Pa thuis kwam vertelde hij onder het eten veel over wat hij die dag weer beleefd of gehoord had. Het meest spectaculair vond ik dat over de branden in de vormen-loods van de gieterij. Van alles wat er in gietijzer gemaakt werd, werd eerst een houten model gemaakt. Bij reparaties van bv een loopstel van een trein, kon het gebeuren dat dat opnieuw gegoten moest worden, ook al was dat trein-type al lang uit productie. Op een van de vergaderingen met het management liet een directeur zich ontvallen: "Die modellen-loods neemt wel erg veel ruimte in, als daar eens brand uitbreekt dan zou dat goed uitkomen. En het is allemaal goed verzekerd is, dus levert het nog geld op ook."  Een ook daarbij aanwezige chef-werkplaats knoopte dat goed in zijn oor en dacht een goede beurt bij de directie te maken door dan ook maar eens 's avonds een brand uit te laten breken. De brandweer werd gehinderd door een goederenwagon die precies op een breed doorgangspad op het terrein stond, maar die kon met mankracht weggeduwd worden. Het bleef bij een brandje dat wat tegenviel. Enige tijd (weken ?) later, was er weer brand in diezelfde modellen-loods, en stond er weer een goederenwagon in de weg, maar deze keer was er iets vastgelast bij de remblokken en kon de brand groot genoeg worden.

Op maandag 8 januari 1962 ging Pa voor overleg naar het Botlek-gebied, waar Werkspoor Services and Constructions  iets voor de chemische industrie aan het opbouwen was. Samen met een collega en mede-ondernemingsraad-lid: ene Van Wijk uit Breukelen. Ze wilden met de trein naar Rotterdam. 
Ik had die dag nog vrij van school en een klasgenoot, Henk Boenink, kwam om een spel monopoly te spelen. In de loop van de ochtend kwam buurvrouw Pos even langs om te vertellen: "Heb je al van het treinongeluk bij Harmelen gehoord ? heel veel doden !". Nee, daar hadden wij nog niet van gehoord, maar Ma was meteen ongerust: "mijn man is vanmorgen naar het station gegaan om met de trein naar Rotterdam te gaan." Buurvrouw Pos  probeerde de onrust weg te nemen met: "Het is nu net gebeurd en als je man vanochtend vroeg gegaan is, dan had hij een voorgaande trein die gewoon in Rotterdam aangekomen is. Als het anders is, dan zou je dat nu wel gehoord hebben."  Maar aan het eind van de ochtend kwam de groepsleider van de tekenkamer om te zeggen dat Pa wel degelijk in de verongelukte trein zat. En dat had hij van Van Wijk, die zelf niets had en pa nog uit de treincoupe getrokken had. Daarna had hij een voorbijkomende automobist gevraagd hem naar Werspoor in Utrecht te brengen. Zelf zat Van Wijk onder het bloed, van anderen. En eenmaal op het kantoor van Werkspoor deed hij zijn verhaal, met als slot: "en Otterloo is dood". Dat was dus niet zo. Pa was intussen in Harmelen wel in de berm bij de doden gelegd; vervoer naar een ziekenhuis hoefde niet meer. Toen was er een arts die de hele rij afging en constateerde dat pa niet overleden was en kwam er alsnog ambulance-vervoer. In de loop van de middag kreeg ma telefonisch bericht van het Stads en Academisch Ziekenhuis, dat pa daar gewond binnen gebracht was. Op de vraag of ze op bezoek mocht, was het antwoord ja. Aan het eind van de middag, het schemerde al, kwamen er twee politie-agenten met de melding dat pa in de verongelukte trein zat en vervoerd was naar een ziekenhuis.  
Later heb ik nog eens pa's fiets opgehaald. Zonder het bonnetje-met-nummer, maar wel met een passend sleuteltje. De fiets was inmiddels ver weg in de catacomben van het toenmalige stationsgebouw opgeborgen, bij de vergeten fietsen. Na mijn uitleg waarom die fiets nog niet afgehaald was, kreeg ik hem mee zonder verdere rompslomp. Enkele dagen later, of weken ?, kwam er iemand van de spoorwegen langs om te vragen of er financiële ondersteuning nodig was. Ma legde uit dat dat niet nodig was, voor pa was het een dienstreis en de salarisbetaling ging door. Pa heeft ook altijd gezegd dat hij door de NS, na het ongeluk goed behandeld is.

Kerkeraad  [spelling van toen] 
In Utrecht-Noord is pa ouderling geworden. En is daarna altijd kerkeraads-werk blijven doen. Onder andere de leden-administratie (de centrale administratie van Gereformeerd Utrecht liep altijd weken, zoniet maanden, achter). En jarenlang het werk van de scriba. Ook zonder anbtsdrager te zijn, was pa aanwezig bij alle kerkeraadsvergaderingen.
Als dienstdoend 1e ouderling is hij eens onder een preek van ds Dijkstra weggelopen, al zeggende "dit woordgebruik zou ik ook van mijn eigen kinderen aan tafel niet accepteren". Ook een andere ouderling liep weg, dhr Admiraal, maar die zat bij zijn gezin, als gewoon kerkganger op dat moment. Toen was er dus een conflict, waar de kerkenraad wat mee moest. Is pa geschorst ? ik weet het niet zo precies. Maar het is bijgelegd. 
Van de ledentallen deed pa ook geregeld verslag en maakte er grafieken van: 't was steevast een dalende lijn. En eens zou er een nul-punt bereikt worden. Op een keer was de reactie in de kerkeraad: "of die cijfers nu kloppen of niet deed er verder niet toe, maar  God zou het niet toelaten dat de Gereformeerde Kerk in Utrecht-noord er niet meer zou zijn." Over het afnemend kerkbezoek was ma's mening: "als het maar weer oorlog wordt, dan stromen de kerken weer vol."

Geloof
Ma was een "van kaft tot kaft" gelovige, moest ook niets van evolutieleer hebben. Pa vond, omdat ergens in de Bijbel staat dat voor de Heer "1 dag als duizend jaar is en duizend jaar als 1 dag" , de schepping best in tijdperken gebeurd zou kunnen zijn, als je maar niet aan de bijbelse volgorde morrelt. En verder was Ma van mening dat als je ook maar iets uit de Bijbel niet voor waar aanneemt, dan zit je op een hellend vlak en binnen de kortste tijd twijfel je ook aan "Christus's kruisdood voor onze zonden" en ben je vrijzinnig. En dat laatste is het ergste wat een mens kan overkomen. Het woord van God moest aan alle mensen op aarde verteld worden; als iedereen het Woord maar een keer gehoord had, aanvaarden is niet nodig, dan komt Christus weder.
Thuis vertelde ik aan tafel nagenoeg niets over wat ik beleefde, Wim des te meer. Pas toen Wim op het lyceum zat, kwam Ma er achter wat het godsdienst-onderwijs op die Christelijke school inhield: alles wat in de Bijbel gedrukt staat hoefde niet echt zó gebeurd te zijn. Daarop vroeg Ma maar eens die leraar te spreken, dat was ds H.A.L. van der Linden, en die is een keer op een namiddag voor een gesprek met Ma bij ons thuis geweest.
Eind 60-er jaren kwam er op een synode ter sprake, hoe bindend de uitspraken van de Synode te Assen in 1926  nu waren.  Ma zei van te voren: als er besloten word dat je lid van de gereformeerde kerk kunt zijn zonder te geloven dat de slang in het paradijs ook echt gesproken heeft, dan stappen wij eruit. Dit voornemen cq dreigement is pas in 1985 uitgevoerd, bij hun verhuizing naar Veenendaal.

Vacantie en auto
Toen ik een kleuter was, zijn wij wel bij oom[s] en tante[s] in Groningen geweest. Dat zal dan wel met de trein gegaan zijn. Een treinreis naar Ermelo kan ik me herinneren; weliswaar niets van de reis zelf, maar wel dat we vanaf het station door de stationsstraat liepen, op weg naar oma. Samen met anderen die ook net aangekomen waren en die Pa wel kende. Bij de straat met de lagere school kwam Pa op het idee dat ik het misschien wel leuk zou vinden om daar eens een keer in een schoolbank te zitten. Nou, ik niet, ik verstijfde van schrik: een vrije schooldag zou me zomaar onverwacht door de neus geboord worden ! Volgens Pa zou het hoofd geen bezwaar hebben, die kende hij immers heel goed.  Deze of een andere keer stapten we ook een winkel binnen, om tante Eef gedag te zeggen die er werkte.

De eerste vacantie in een huisje was in 1956 of 1957. Dat was 2 weken in Huis ter Heide ( bij Den Dolder), in het verbouwde koetshuis van een villa waarin een CNV-kantoor gevestigd was. We zijn er heen gegaan per auto, onze buurman van nr 32 bracht ons: meneer Hogenkamp. Ik weet nog dat ik de wolkenkrabber in Amsterdam, die aan het Victorieplein, gezien heb. En ik was diep onder de indruk van de 'bergen' tussen Soest en Soesterberg. 'k Denk dat Pa niet in die auto zat maar op de fiets naar het vacantie-adres gegaan is. Zoiets kon hij best, met mij achterop is hij ook eens naar oma in Ermelo gegaan. 
Vanuit Huis ter Heide zijn we een keer naar Utrecht gegaan om opoe Van Deventer te bezoeken. Per fiets, daar ben ik heel zeker van, want op de terugweg waren Jeanette en/of Christien zo dat zo ongeveer van de fiets af vielen. Toen zij wij gestopt en kon er even geslapen worden in een hooibergje aan de Ruigenhoeksedijk. Een voorbijkomende politieagent stapte af en vroeg of er een probleem was. Nou, dat viel wel mee en pauzeren mocht daar wel. 
Jeannette was bevriend met het buurmeisje, Ingrid Hogenkamp, en op een zondagmiddag werd gevraagd of Jeanette meeging, met hun auto naar duin&strand. Er volgde overleg tussen Pa en Ma, en ze mocht mee. Ik vond dat maar vreemd, ons was toch uitgelegd: op zondag fietsen, schaatsen, sporten, uitgaan, reizen of anderszins geld uitgeven  is zondig en dat deden wij dus niet. En  's middags was er weer een kerkdienst. Kortom wij deden niets waaraan een medegelovige zich zou kunnen ergeren en ik moest dankbaar zijn dat wij in ons land naar een kerkdienst konden gaan.

Na de vacantie in het gehuurde zomerverblijf is Pa gaan leren autorijden zodat wij de volgende jaren met een gehuurde auto dagjes-uit konden gaan. Dat steeds weer andere auto gaf weleens problemen. Bv: vanuit Zaandam stonden we eens op de lange oprit van de Schellingwouderbrug te wachten omdat het middenstuk geopend was. Toen het verkeer weer verder mocht, kreeg Pa de auto niet gestart en de alsmaar groeiende rij auto's achter ons werkte wel op de zenuwen, plotseling sloeg de moter wel aan. Een soortgelijk probleem hadden we eens op de veerpont van Gorinchem naar Sleewijk (de brug daar was er nog niet). Op deze boten moest je er aan de zijkant op en af en het lukte Pa, eenmaal aan de overkant, niet om de auto in z'n achteruit te krijgen. Terwijl de volgende auto's al de pont opreden. De pont-baas kreeg het wel voor elkaar.  

juli 2019 - Jan v O